Сітуацыя з выбарамі прэзідэнта Беларусі

Летам 2020 года ў Беларусі прайшла кампанія па выбарах прэзідэнта. Яшчэ на старце стала відавочна, што дзейная ўлада рыхтуецца да маштабных фальсіфікацый: рэгіянальныя выбарчыя камісіі былі сфарміраваныя выключна з прадстаўнікоў улады, усе заяўкі ад грамадства былі заблакаваныя. 
Далейшым развіццём падзей сталі арышты двух найбольш перспектыўных кандыдатаў у прэзідэнты – банкіра Віктара Бабарыкі і блогера Сяргея Ціханоўскага. На трэцяга, экс-кіраўніка Парка высокіх тэхналогій Валерыя Цапкалу, аказваўся ціск у выглядзе позваў у суд. Сёння арыштаваным кандыдатам пагражае тэрмін ад 5 да 15 гадоў.
Ужо на этапе збору подпісаў праводзіліся шматлікія арышты кіраўнікоў рэгіянальных ініцыятыўных груп апазіцыйных кандыдатаў па ўсёй Беларусі. Арыштаваныя былі таксама палітыкі старой фармацыі, якія маглі ўплываць на вулічны пратэст. Усе яны, як і зняволеныя кандыдаты, дагэтуль знаходзяцца ў турме і прызнаныя нашымі праваабарончыямі арганізацыямі і Amnesty International палітвязнямі. Усяго прэвентыўна да выбараў было арыштавана больш за 1000 чалавек. 
Пасля заканчэння збору подпісаў Цэнтральная выбарчая камісія забракавала некалькі сотняў тысяч подпісаў і не зарэгістравала кандыдатамі найбольш перспектыўных удзельнікаў кампаніі. Аднак, дазволіла ўдзел Святлане Ціханоўскай – жонцы палітвязня, палічыўшы, відаць, яе бесперспектыўнай як палітыка. Неўзабаве пасля гэтага Аляксандр Лукашэнка, які нязменна кіруе Беларуссю 26 гадоў, з трыбуны заявіў, што “беларуская Канстытуцыя напісаная не пад жанчыну”, і жанчыны не могуць кіраваць дзяржавай.
Нягледзячы на поўнае вынішчэнне палітычнага поля, беларускае грамадства аб’ядналася вакол сваёй кандыдаткі – Святланы Ціханоўскай. Таксама да кампаніі гэтай жанчыны, якая ўчора жыла звычайным жыццём хатняй гаспадыні, далучыліся ўсе тры перадвыбарчыя штабы незарэгістраваных кандыдатаў. Гэта дазволіла аб’яднаць сілы і рэсурсы. У выніку мітынгі Святланы Ціханоўскай за некалькі дзён выраслі ад некалькіх сотняў наведнікаў да 65 тысяч чалавек. Такія масавыя мітынгі ўражвалі нават незалежных экспертаў, бо ў Беларусі дзейнічае закон “Аб масавых мерапрыемствах”, які забараняе ўдзел у не санкцыянаваных дзяржавай грамадскіх акцыях і прадугледжвае пакаранне ад 3 год турмы.
Тым часам Цэнтральны выбарчы камітэт выдаў пастанову пра абмежаванне колькасці назіральнікаў на ўчастках да трох чалавек. Незалежныя назіральнікі маглі прысутнічаць толькі звонку будынка і не дапускаліся на ўчасткі. Дзяржава таксама забараніла і незалежныя экзітполы.
На этапе датэрміновага галасавання незалежнымі назіральнікамі штодня заўважалася разыходжанне ў колькасці прагаласаваўшых. Паводле звестак Цэнтрвыбаркама датэрмінова прагаласавала каля 42% выбаршчыкаў, што сведчыць пра значныя фальсіфікацыі ўжо на гэтым этапе. Пры гэтым быў незаконна, беспрэцэдэнтна абмежаваны доступ да працэсу галасавання незалежным назіральнікам.
У дзень выбараў 9 жніўня Цэнтральная выбарчая камісія абмежавала колькасць людзей, якія могуць знаходзіцца на ўчастку адначасова, што стварыла вялікія чэргі. Да ўсяго, на многіх участках былі прыбраныя занавескі з кабінак, тым самым выбарцы былі пазбаўлены  таемнасці галасавання. Пасля галасавання далёка не ўсе камісіі  абвясцілі вынікі выбараў і пад прыкрыццем сілавікоў пакідалі ўчасткі, каля якіх людзі чакалі вынікаў,. 
Абвяшчэнне ЦВК папярэдніх вынікаў выбараў увечары, адпаведна з якімі Аляксандр Лукашэнка набраў 80% галасоў, а кандыдатка Святлана Ціханоўская 9%, ускалыхнула грамадства. Альтэрнатыўныя сістэмы падліку галасоў і пратаколы каля 100 камісій, якія не захацелі фальсіфікаваць выбары, паказалі ад 60 да 90% галасоў за Святлану Ціханоўскую.
У гэты ж вечар на тры дні, 9–12 жніўня, дзяржавай быў адключаны інтэрнэт ва ўсёй Беларусі, каб спыніць камунікацыю магчымых пратэстоўцаў. 
Такія дзеянні ўлады Лукашэнкі і маштабныя фальсіфікацыі Цэнтрвыбаркама спарадзілі масавыя доўгатэрміновыя пратэсты ў 25-ці асноўных гарадах Беларусі. Паліцыя і спецназ з першага дня сталі ўжываць супраць мірных пратэстоўцаў светлашумавыя гранаты, гумовыя кулі, вадамёты, слезацечны газ, і зверскае, да калецтва, збіццё гумовымі дубінкамі. Акты беспрэцэдэнтнай жорсткасці тычыліся ўсіх акцый негвалтоўнага супраціву, спецназ нападаў на купкі грамадзян, якія стаялі ўздоўж вуліцы ўзяўшыся за рукі, жорстка збівалі іх і арыштоўвалі, а тых, хто ўцякаў адсочвалі ў дварах дамоў, разбівалі уваходныя дзверы пад’ездаў, дзе хаваліся пратэстоўцы. 10–12 чэрвеня паліцыя і спецназ разбівалі вокны машын, якія сігналілі ў падтрымку пратэстоўцам.  Затрымлівалі і збівалі нават выпадковых мінакоў, не зважаючы ні на ўзрост, ні на пол.
Усяго за час пратэстаў было затрымана больш за 6000 чалавек. Некаторыя журналісты, якіх, нягледзячы на аккрэдытацыю, білі на вуліцах і арыштоўвалі, пасля вызвалення з паліцыі, зрабілі рэпартажы пра фізічныя катаванні ў дачыненні да, тысяч маладых мужчын, затрыманых падчас акцый. І гэтыя катаванні пачыналіся адразу пасля затрымання: іх збівалі ў машыне для перавозкі зняволеных: збівалі рукамі і нагамі, білі галавой аб сцены, білі ляжачых у кайданках на падлозе, цэлячы ў вобласць пахавіння і па галаве. 
У выніку карных акцый, верагодна прамым пападаннем гранаты быў забіты жыхар Мінска Аляксандр Тарайкоўскі. У абласным Гомелі ў аўтазаку ад спынення сэрца памёр Аляксандр Віхор. Да гэтага часу невядома знаходжанне вялікай колькасці людзей. Не выключана, што забітых і закатаваных значна больш. З турмы і аддзяленняў паліцыі бесперапынна выязджалі машыны хуткай дапамогі. Усяго ў бальніцах на сённяшні дзень ад катаванняў у турмах, расстрэлаў дэманстрацый, асколачных раненняў ад гранат, калецтваў ад збіцця спецназам пакутуе больш за 500 чалавек. Па дадзеных праваабарончых арганізацый больш за 1300 асобам прад’яўлены абвінавачванні, выпісаны велізарныя штрафы. Наступствы ад зверстваў сілавкоў у дачыненні да затрыманых мірных грамадзян яшчэ будуць выяўляцца доўгі перыяд: ад пашкоджання здароўя да псіхалагічных траўмаў і магчымых стратаў месцаў працы.
Зараз па-за межамі Беларусі дзейнічае незалежная дабрачынная ініцыятыва BY_help (https://www.facebook.com/BYhelpBY/ ), якая збірае ахвяраванні па ўсім свеце на дапамогу пацярпелым ад масавага тэрору беларусам. 
Калі ласка, падтрымайце гэты фонд. Дзякуючы вашым ахвяраванням ініцыятыва BY_help зможа дапамагчы пацярпелым не страціць надзею.