Беларуская прыгажосць! Далікатна пераасэнсаваныя слуцкія паясы ў лёгкіх шаліках і хустках

Сучасную калекцыю хустак і шалікаў па матывах узораў слуцкіх паясоў прыдумалі каардынатаркі культурніцкай кампаніі «Будзьма беларусамі!» Алена Макоўская і Ніна Шыдлоўская. Ажыццявіць гэтую задуму дапамагла мастачка Ганна Калтовіч.


01-0e97d77d450dab3bd66cd7a0fe5491b0-nsk1k.jpg

Хустка «Золак». Па матывах слуцкіх паясоў

Слуцкія паясы пачалі ткаць на мануфактурах у Слуцку па ўнікальнай тэхналогіі яшчэ ў XVIII стагоддзі. Адметнай рысай такіх паясоў быў раслінны арнамент. Ткачы выраблялі мудрагелістыя ўзоры валошак ці незабудак, перапляценні кветак дрэваў і сцябла з лісцем. Слуцкі пояс насілі толькі мужчыны, гэта быў элемент традыцыйнага параднага строю шляхты. 

Ідэя ўвасобіць слуцкі ўзор у сучасным адзенні з’явілася ў Алены і Ніны яшчэ ў 2015 годзе. Тады Святлане Алексіевіч уручалі Нобелеўскую прэмію па літаратуры, і так супала, што ў гэты час у Алены з Нінай была запланавана паездка ў Швецыю разам з кіраўніцтвам Саюза беларускіх пісьменнікаў. І Шведская пісьменніцкая арганізацыя запрасіла прадстаўнікоў Беларусі на цырымонію ўручэння Нобелеўскай прэміі. 


02-c1518f501f7df90e19a2ae54be64e78f-8s3y9.jpg

Хустка «Родны краявід». Створана па матывах дывана «Краявід з балюстрадай», які Язэп Драздовіч намаляваў у 1950-я гады. Дываны Драздовіча — гэта ўзорны прыклад арганічнага сінтэзу прафесійнага і народнага мастацтва. Пакуль музеі і адмыслоўцы не зацікаваліся творчасцю мастака — дываны ягонага аўтарства захоўвалі простыя сяляне, бо адчувалі ў іх нешта блізкае для сябе


03-1-lawo6.jpg

Замовіць хустку «Родны краявід»

Пра магчымы ўдзел у імпрэзе беларускую дэлегацыю папярэдзілі яшчэ да паездкі, таму жанчыны сталі актыўна шукаць вопратку, якая б адпавядала ўрачыстасці. Традыцыйна ўсе дамы на цырымоніі апранутыя ў вечаровыя сукенкі да падлогі. Гэта само па сабе аказалася няпростай задачай для беларусак. 

Да таго ж Стэфан Эрыксан, былы амбасадар Швецыі ў Беларусі і, як адзначаюць Алена з Нінай, вельмі адданы сябра беларускай культуры, ускладніў ім задачу, прапанаваўшы надаць адзенню беларускіх гасцей нацыянальныя адметнасці. І калі пытанне вечаровай сукенкі вырашылася, то з задачай ад спадара Стэфана справіцца так і не ўдалося. 

«Заставаўся літаральна тыдзень да паездкі. Мы з Аленай аб’ездзілі практычна ўсе крамы, дзе прадавалася нешта нацыянальнае, каб знайсці хоць штосьці падобнае па крою да вечаровага строю. Нічога! Вось зусім нічога падобнага! Сукенка князёўны — калі ласка, народны строй — нават выбар быў. А асобныя «элементы» народнага: тыя ж вышыванкі, ці тканыя паясы, ці стужкі — ніяк не пасавалі да шаўковай сукенкі». 

04-814d94d797aab49ec0dde886a1e83859-5kov8.jpg

Хустка «Слуцкі калейдаскоп». Слуцкі пояс — дарагі і вельмі адметны аксэсуар, які насілі нашы продкі. Наяўнасць пояса сімвалізавала не проста заможнасць, але прыналежнасць да эліты. Сёння слуцкі пояс — сапраўдны скарб беларускай культуры. Адзінкавыя экзэмпляры захоўваюцца ў Беларусі, а большасць знаходзіцца ў калекцыях па ўсім свеце


05-db3bbcd31efda64332d9752bd3c7369c-4l6xu.jpg

Замовіць хустку «Слуцкі калейдаскоп»

Праз тыдзень пошукаў жанчынам стала відавочна: замову спадара Стэфана выканаць не ўдасца.

«Мы зразумелі, што няма ў Беларусі нейкага асучасненага элемента шляхетнай вопраткі, які можна было б спалучаць з сучаснымі рэчамі, асабліва не штодзённымі. 

Падчас сваіх пошукаў мы завіталі ў «Скарбніцу», дзе пабачылі, што яны робяць слуцкія паясы і вырабы паводле іх. Але гэта былі ці то паясы для мужчынскай вопраткі, ці то сувеніры. Яны вельмі прыгожыя, але нерэальна дарагія. І калі мы спрабавалі загортвацца ў іх, як у шаль, то прадавачка глядзела на нас, нібыта мы здзяйсняем нейкае святатацтва».


06-b02019e949e446d8a0252ee19d8981a5-xm0jy.jpg

Замовіць шалік «Слуцкі калейдаскоп»


07-4b9042be4d4753f84d2b790b47fc6fb0-vy0fw.jpg

Замовіць шалік «Слуцкі калейдаскоп»

Але ідэя засталася. Потым яна яшчэ не раз падмацоўвалася, калі Алена з Нінай глядзелі рэпартажы з беларускіх модных паказаў. І калі вырашылі адкрыць краму з рэчамі з нацыянальнай сімволікай, каб дапамагаць дзейнасці кампаніі «Будзьма беларусамі!», узяліся і за ажыццяўленне ідэі са слуцкімі паясамі.

«І тут мы зноў сутыкнуліся з цяжкасцямі, — заўважае Алена. — Дызайнеры казалі, што ўзор не вельмі добра раскладаецца на элементы, становіцца невыразным. Але мы не здаваліся. І першым вырабам была маечка з узорам паводле Слуцкага пояса, дызайнерам якой стаў Анатоль Лазар. Можа, яна і не мела шалёнага поспеху, але і не засталася незаўважанай».


08-06a96cde9c3713c5a1caa27419714007-f3sg8.jpg

Хустка «Слуцкае золата»


09-6a0e4421ee5a5a430ba94e684b99a7c9-lxu06.jpg

Замовіць хустку «Слуцкае золата»

Слуцкія паясы ўсё яшчэ не давалі спаць Алене з Нінай. Яны думалі, у якіх вырабах узоры раскрыюцца лепш. Так прыйшла думка пра шалікі і хусткі. Але паўстала іншая праблема: знайсці вытворцаў, якія пагодзяцца на выпуск невялікай партыі рэчаў. 

«У Беларусі шмат дзяржаўных прадпрыемстваў, але такое адчуванне, што ім грошы непатрэбныя. Калі ты не замаўляеш вагон прадукцыі, з табой проста не размаўляюць. Але пры вялікіх аб'ёмах закупак трэба мець склады, буйную сетку рэалізацыі. Ніхто не хоча працаваць з малым бізнэсам. Мы сталі шукаць невялікіх вытворцаў ці тых, хто гатовы займацца дробнымі партыямі. 

Такія ёсць ва Украіне і Польшчы, яны нават гатовыя дасылаць узоры сваіх тканін — калі ласка, толькі замаўляйце. Ім не трэба ўзгадняць узоры з галоўнымі тэхнолагамі. Гэта ўсё было для нас прывабна, але пры пастаўках з-за мяжы ўзнікала пытанне сертыфікацыі, атрымання розных папер, дазволаў, мытаў. Пры невялікіх партыях гэта нявыгадна. Урэшце мы знайшлі фірму ў Беларусі, якая пагадзілася зрабіць невялікую партыю».


10-3-2jmzu.jpg

Замовіць шалік «Слуцкае золата»

Знайшлася тут і дызайнерка: Ганна Калтовіч па-мастацку ўвасобіла слуцкія ўзоры ў хустках.

«Каб максімальна дакладна адмаляваць слуцкія ўзоры, я шукала іх элементы ў кнігах, — расказала нам Ганна. — Калі на старонцы выява была дрэннай якасці, я шукала адпаведную ёй у інтэрнэце. І наадварот. Таму элементы на нашых шаліках і хустках супадаюць з арыгінальнымі максімальна дакладна. У тым ліку і ў колерах».

Ганна распавядае, што адмалёўка аднаго шаліка займала ў дзяўчыны каля чатырох дзён. Адмалёўка хусткі — каля двух. Шмат часу займала праца з друкам. 

«Калі нашы хусткі-шалікі паводле слуцкіх паясоў і карцін Язэпа Драздовіча спадабаюцца пакупнікам, мы будзем і далей вырабляць падобныя рэчы, — кажа Ніна Шыдлоўская. — Мы хочам, каб як мага шырэйшае кола людзей празнала пра існаванне гэтых скарбаў нашай культуры. Дарэчы, мы зрабілі эксклюзіўную партыю сарафанаў і летніх спаднічак якраз па матывах слуцкіх паясоў».

Алена з Нінай адзначаюць, што ў сучаснасць такая вопратка ўпісваецца лёгка: канцэпцыю калісьці падказала госця са Швецыі. Яна распавяла, як шведы змаглі зрабіць сучаснымі традыцыйныя рэчы. Уся справа ў абавязковым спалучэнні трох складнікаў: сувязяў з традыцыямі, сучаснага дызайну і якаснага матэрыялу. 


11-ce33f9b1ff515b64eb523628759ff2e9-7gar3.jpg

Хустка «Золак»


12-094bcfe71ea13bf22fea0380d6af3952-g9av2.jpg

Замовіць хустку «Золак»

«Тая ж IKEA таму прыклад: ты бярэш сучасную рэч і раптоўна разумееш, што нешта падобнае ты бачыў у сваёй бабулі. Скандынаўскі дызайн — ён увесь традыцыйны і ў той жа час сучасны і якасны». 

Алена і Ніна звяртаюць увагу, што калі яны пачыналі кампанію «Будзьма!», то стварылі па тым жа прынцыпе лагатып, які застаецца і па сёння. Гэта своеасаблівае ўвасабленне матываў традыцыйнай вышыўкі праз сучасныя пікселі. 

«Тады, ужо амаль 12 гадоў таму, мы паспрабавалі прадставіць свой візуальны нацыянальна арыентаваны прадукт, які б не дзяліў людзей па палітычных поглядах, а наадварот — аб’ядноўваў у сваёй любові да беларускага, — згадвае Ніна. — У нас гэта атрымалася. Пазней з'явіліся многія іншыя брэнды, якія гэтаксама пераасэнсоўвалі традыцыі. І мы гэтаму вельмі радыя. Бо заўжды казалі, што наша культура і гісторыя — бясконцая скарбніца для натхнення, для стварэння брэндынгу кампаній і нэймінгу прадуктаў».


13-.jpg

Замовіць шалік «Золак»

Хусткі і шалікі жанчыны абралі не проста так. Алена адзначае, што мода на такія аксэсуары была і будзе заўжды.

«Хустка — гэта тое, што можа аздобіць любую сукенку, дадаць ёй патрэбны акцэнт. Не абавязкова мець шмат сукенак у гардэробе — дастаткова мяняць аксэсуары, і кожны раз вобраз будзе іншым». 

Многія рэчы застаюцца ў трэндзе стагоддзямі. А пра некаторыя варта нагадаць — тады яны атрымаюць новае дыханне. 

«Мы вельмі спадзяёмся, што не толькі вышыванка, але і слуцкія паясы, і іншыя скарбы нашай культуры пойдуць у шырокі ўжытак, будуць крыніцай ідэй і для бізнэсу, і для грамадскіх арганізацый», — падсумоўваюць Алена Макоўская і Ніна Шыдлоўская.

Глядзець усе хусткі і шалікі па матывах слуцкіх паясоў

КВ, nashaniva.by