Беларускай тэлеперадачы "Віленскі сшытак" -- 20 год

Святочная вечарына, прысвечаная 20-годдзю беларускай тэлевізійнай перадачы “Віленскі сшытак” адбылася 30 траўня  ў віленскім ў Доме нацыянальных згуртаванняў.

…Нядзеля. Другая палова дня. Усе месцы ў вялікай светлай зале Дома нацыянальных згуртаванняў, упрыгожанай Пагоняй і кветкамі, занятыя. Некаторыя з прысутных вымушаны нават стаяць.

На экране з’яўляюцца, змяняючы адна другую, усім знаёмыя віньеткі, з якіх пачынаецца апошнім часам кожная перадача “Віленскага сшытка”, гучыць музыка. У зале ўсталёўваецца цішыня.

Сваімі ўспамінамі пра падзеі 20-гадовай даўніны дзеліцца Валянцін Стэх:

“Са з’яўленнем у Літве спачатку “Сябрыны”, а пасля і іншых беларускіх грамадскіх арганізацый, перад намі паўстала безліч пытанняў, якія патрабавалі неадкладнага вырашэння. Браліся за ўсё, што так ці інакш было звязана з Беларуссю і беларусамі ў Літве. Дайшла чарга і да сродкаў масавай інфармацыі. У тым ліку да тэлебачання. Запісаліся на прыём да тагачаснага сакратара ЦК Кампартыі Літвы па ідэалагічнай працы, а зараз прадстаўніка Літоўскай Рэспублікі ў Еўрапарламенце Юстаса Палецкіса. У склад дэлегацыі ўвайшлі: Аляксей Анішчык, Лявон Луцкевіч, Хведар Нюнька і я. Размова з Юстасам Палецкісам быля нядоўгай, але каструктыўнай. Уважліва выслухаўшы нас ён тут жа, у нашай прысутнасці, набраў па тэлефоне старшыню Дзяржаўнага камітэта радыёвяшчання і тэлебачання Літоўскай ССР Дамініёнаса Шнюкаса і папрасіў яго выдзеліць нам на радыё і тэлебачанні час і стварыць усе неабходныя для працы ўмовы.

У выніку, 27-га траўня 1990 года ў эфір выйшла першая беларуская тэлевізійная перадача “Запрашае “Сябрына”.

Яе першым рэдактарам была Бірутэ Балінене, аператарам – Саўлюс Мяркіс.

Тэмы перадач мы вызначалі самі, самі і вялі іх. Ніхто нічога нам не навязваў, ніхто нічога не дыктаваў. Мы цалкам былі прадастаўлены самім сабе.

Вядома, вопыту працы на тэлебачанні ў нас не было. Прафесійных журналістаў таксама. Таму, можна толькі здагадвацца, як нялёгка было з намі працаваць, колькі працы было пасля з адзнятым матэрыялам. Але я не прыпомню выпадку, каб наш рэдактар Бірутэ нейкім чынам выказала сваю незадаволенасць, каб яна хоць раз зморшчылася. Хутчэй наадварот – яе твар заўсёды свяціўся добразычлівай усмешкай і жаданнем зрабіць усё, каб нашы перадачы не былі горшымі за іншыя.

У хуткім часе пасля выхаду ў эфір нашай першай перадачы, мы атрымалі і першы водгук на яе. Ён прыйшоў з Коўна, ад нашага гледача, настаўніка па адукацыі Юозаса Рыбікаўскаса. Гэты допіс быў адметны яшчэ і тым, што заканчваўся вершаваным чатырохрадкоўем:

Табе я верным застаюся назаўжды,
Глыбока ў маё сэрца ты запала.
Любіце мову родную, браты,
Як Каліноўскі, Багдановіч, як Купала!

Памятаю, як забіліся нашы сэрцы, як засвяціліся вочы. Колькі радасці было напісана на нашых тварах! Мы зразумелі – наш выхад у эфір не застаўся не заўважаным, не быў марным лямантам у пустыні. І гэты допіс быў яскравым таму пацвярджэннем.

Спачатку перадача выходзіла ў эфір па нядзелях, у зручны для гледачоў вячэрні час, з перыядычнасцю адзін раз на два тыдні. Яе працягласць складала 20 хвілін.

Ад 19-га жніўня яна пачала выходзіць у эфір а першай палове дня.

Тым часам палітычная сітуацыя ў Літве ўсё больш і больш абвастралася. Наспявалі падзеі сумна вядомага 13-га студзеня. Дзяржаўны камітэт радыёвяшчання і тэлебачання, пры дапамозе савецкіх салдат і афіцэраў, перайшоў у рукі гэтак званай “каспервізіі”. Наша рэдакцыя, разам з іншымі, вымушана была перайсці на нелегальнае становішча – перадачы па-ранейшым запісваліся тут, у Вільні, а мантажаваліся і перадаваліся з Коўна. І толькі пазней, калі сітуацыя больш-менш нармалізавалася, усё зноў стала на свае месцы.

Якраз тады ў Вільню перабралася на сталае жыхарства спадарства Таццяны і Сяргея Дубаўцоў і ад гэтага часу ці крыху пазней, дакладна не памятаю, абавязкі аўтара, вядучай і рэдактара перадачы ўзяла на сябе зараз усім нам добра вядомая, як многія ласкава называюць яе, цёця Таня.

Яшчэ нейкі час перадача захоўвала сваю ранейшую назву – “Запрашае “Сябрына”, але яе перыядычнасць, з прычыны складанай палітычнай сітуацыі ў краіне, стала парушацца, а працягласць перадачы наадварот, павялічылася і стала складаць 30 хвілін.

Ад 11-га траўня 1991 года яна стала пазначацца, як “Беларуская праграма”. Яе працягласць зноў знізілася да 20 хвілін, затое выходзіць у эфір перадача стала штотыдзень, па суботах. Час выхаду ў эфір заставаўся спачатку ранейшым – а першай палове дня, але ўжо ад 1-га чэрвеня яна стала выходзіць па абедзе, надвячоркам…”.

Але гэта ўжо іншая гісторыя.

Яе працягвае Тацяна Дубавец.

Яна згадвае аб тым, якія цяжкасці сустрэліся на яе шляху з прыходам на літоўскае тэлебачанне, называе імёны і прозвішчы ўсіх аўтараў перадач, сваіх вучняў, усіх, хто так ці інакш спрычыніўся да працы над перадачай. Дэманструе фрагменты з найбольш палюбіўшыхся гледачам перадач.

Не забывае і пра тых, каго ўжо няма сярод нас…

Яе аповяд дапаўняюць іншыя: Бірутэ Балінене, Лілія Плыгаўка, Таццяна Поклад, Алег Аблажэй, Сяргей Вітушка, Марыя Крупавес, Людвіка Кардзіс.

Увазе прысутных дэманструецца тэлефільм пра Зарачанскую рэспубліку, які быў паказаны ў адной з перадач Белсату, але які не мелі магчымасці паглядзець жыхары Вільні.

Дарадчыца пасла Рэспублікі Беларусь у Літоўскай Рэспубліцы і Фінляндыі па гуманітарных справах Ірына Зубко дзякуе за запрашэнне і жадае рэдакцыі перадачы далейшага плёну ў працы.

Слова бярэ Хрысціна Балаховіч.

Яна агучвае Заяву на імя Рады нацыянальнага радыё і тэлебачання Літвы, у якой выказваецца занепакоенасць далейшым лёсам перадачы (на сённяшні дзень перадача падаецца ў эфір па пятніцах і ў вельмі нязручны час – а 15.00 гадз., калі большасць гледачоў яшчэ на працы, месяцамі не выплачваецца зарплата супрацоўнікам рэдакцыі… Працягласць перадачы складае на сённяшні дзень 15 хвілін). Затым Хрысціна збірае подпісы пад Заявай.

На завяршэнне Вечарыны ўсе прысутныя запрашаюцца да стала. Завязваецца нязмушаная гамана. Людзі разыходзяцца неахвотна. Адно, што заўтра працоўны дзень…

Усё гэта і шмат што іншае стала магчымым дзякуючы жменьцы энтузіястаў, Дому нацыянальных згуртаванняў і Віленскай сярэдняй школе імя Ф. Скарыны, якая забяспечыла Вечарыну неабходнай гукаўзмацняльнай апаратурай.

Асобныя дзякуй вучням школы – Андрэю Рынкевічу і Валодзю Іванову, якія з гэтай апаратурай працавалі.

Валянцін Стэх, westki.info


Текст сообщения*
Загрузить файл или картинкуПеретащить с помощью Drag'n'drop
Перетащите файлы
Ничего не найдено
Отправить Отменить
Защита от автоматических сообщений
Загрузить изображение