Нашы славутыя землякі
Янка Юхнавец
Янка Юхнавец (сапраўднае імя Іван Змітрыкавіч Юхнавец) - паэт,
празаік, драматург. Псеўданімы: Я.Юхна, К.Юхневіч; крыптонім Я.Ю.
 Нарадзіўся
ў в. Забродак Докшыцкага р-на. Да вайны скончыў сярэднюю школу.
Сям'я загінула ў гады вайны, сам Я.Юхнавец быў вывезены ў Германію.
Трапіў у лагер перамешчаных асобаў, вучыўся ў Беларускай гімназіі
імя Я.Купалы. З 1949 г. жыве ў ЗША.
Пачынаў з вершаў, першыя з іх публікаваліся ў
часопісе "Шыпшына" ў 1947 г., пазней - амаль ва ўсіх
эмігранцкіх выданнях. Янка Юхнавец - аўтар зборнікаў паэзіі "Шорах
моўкнасці", "Новая элегія", "Калюмбы",
трохтомніка "Творы" (1990), ксеракснага зборніку "Дань
майго часу" (1993), выбраныя творы "Сны на чужыне",
выдадзены ў Мінску ў 1994 г. Пісаў навелы, апавяданні, гістарычную
аповесць-успамін "Яно" пра Мінск Другой сусветнай вайны.
У 1996 г. выйшла кніга "Драматычныя начыркі".
Творчасць Я.Юхнаўца ў беларускай літаратуры вылучаецца
сваёй нетрадыцыйнасцю. Ён ідзе ў авангардзе найноўшай беларускай
паэзіі, сугучнай са шляхам развіцця "адкрытага" еўрапейскага
мастацтва, арганічна ўпісваючыся ў англасакскі кантэкст. Як паэт
Янка Юхнавец цалкам фарміраваўся па-за абшарам беларускай літаратуры.
"Доўгі час, - гаварыў ён у адным з інтэрв'ю, - я нічога не
ведаў пра беларускую паэзію, заўсёды арыентаваўся на заходнюю
літаратуру". Юрыдычную і практычна набытую тэхнічна-матэматычную
адукацыю ён адначасова дапаўняў самастойнай самаадукацыяй па азіяцкай,
заходнееўрапейскай літаратуры, глыбока вывучаў як творы класікаў
сусветнай літаратуры, так і знаёміўся з заходнееўрапейскай філасофскай
думкай. Усё гэта ападала на яго беларускае да-літаратурнае, казачнае
светаўспрыманне. "Для мяне, - пісаў Я.Юхнавец, - беларускія
казкі, народны фальклор (спосаб іх казання) сталіся над усім".
Як паэт і чалавек высока самаадукаваны, Янка
Юхнавец, які глыбока азнаёмлены з заходняй культурай і добра разбіраецца
ў іерархіі яе каштоўнасцей, у сваёй творчасці імкнуўся ажыццявіць
сваё паэтычнае крэда "Умей тварыць нястворанае!" Пісаў
ён свае творы, карыстаючыся беларускай моўнай традыцыяй. Творчасць
Я.Юхнаўца, цесна звязаная з еўрапейскай паэтычнай культурай і
анталагічна з беларускай, садзейнічае новым перспектывам развіцця
сучаснай літаратуры.
Лідзія Савік
|
